Nhuốm bầu không khí đầy bụi than, nắng và gió biển, Lê Nguyên Thêm yêu Quảng Ninh từ thuở thơ ấu. Ngày còn là chàng sinh viên trường Đại học Mỏ -Địa chất, anh lại thêm đắm đuối với... âm nhạc! Đi suốt cuộc đời, sâu nặng hai niềm đam mê, chàng trai trẻ Lê Nguyên Thêm nay là GĐ Cty than Hòn Gai, kiêm Nhạc sĩ vùng Mỏ. Anh phóng túng thả hồn âm nhạc của mình vào... than! Và, những bản tình ca cùng hàng triệu tấn than như một mạch ngầm trong anh cứ lặng lẽ tuôn chảy...
Duyên âm nhạc
Tết Mậu Thân 1968, trong khí thế chiến dịch bừng bừng của cả dân tộc, chàng sinh viên đại học Mỏ-Địa chất Lê Nguyên Thêm bồn chồn như lửa đốt, nộp đơn tòng quân. Nhưng hình như, năng khiếu và lực học của anh đã thuyết phục hơn những lá đơn. Anh buồn thiu vì chỉ nhận được những lời động viên, đại loại: “Em cứ học xong, rồi vào bộ đội vẫn vừa. Chiến tranh còn dài...”. Tự an ủi mình, Lê Nguên Thêm lại lặng thầm tự mày mò nghiên cứu lý thuyết âm nhạc, tự sáng tác ca khúc trong suốt thời gian còn ngồi ở giảng đường đại học.
Năm 1972, khi vừa tốt nghiệp đại học, Lê Nguyên Thêm tình nguyện vào chiến trường Quảng Trị. Lúc đó, anh là chiến sĩ trong tiểu đoàn pháo mặt đất. Ngày thì khét lẹt khói pháo, khói bom, đêm đến, Lê Nguyên Thêm lại cặm cụi sáng tác. Trong hầm pháo, anh viết nhạc dưới ánh đèn pin được che để chỉ còn le lói qua một lỗ nhỏ. Giữa “túi” bom, anh vừa tham gia chiến đấu, vừa sáng tác tiểu phẩm, sáng tác bài hát, biểu diễn văn nghệ...
Tháng 9/1975, Lê Nguyên Thêm ra quân. Trong lúc đồng đội mang về những kỷ vật chiến tranh, riêng anh khư khư ôm chiếc ba lô đầy bản thảo sáng tác nhạc.
Xuất ngũ, anh được điều về làm cán bộ mỏ than Hà Lầm, rồi giám đốc XN than Cao Thắng. Năm 2002, anh cùng toàn XN dốc hết sức người, sức của để thi công dự án đào đường lò vận tải dài 250 m. Ròng rã gần 10 tháng trời, điều kiện thi công hết sức khó khăn, nguy hiểm. Và cũng chính thời điểm thông lò, ca khúc: “Khúc ngẫu hứng người thợ lò” do anh sáng tác vang lên. Không thể quên được cái ngày mà hàng trăm công nhân quây quần bên anh cùng hát say sưa trong niềm hân hoan: “...Than bụi rơi, cùng mồ hôi đổ xuống! Cho ngày mai một mùa than về gần... Lò thông, cơn gió mát rượi lòng ta...”
Tháng 5/2003, Lê Nguyên Thêm về làm GĐ Cty than Hòn Gai. Hồi đó, việc điều hành thêm 5 XN trực thuộc khiến công việc của anh khá bộn bề. Tuy vậy, Lê Nguyên Thêm vẫn không quên chăm chút cho “mối tình” âm nhạc. Mỗi giai điệu, mỗi hình tiết tấu hiện ra, anh liền “vồ” lấy, ghi chép lại ngay, bất kể lúc nghỉ trưa hay nửa đêm. Cứ thế, nhiều ca khúc do anh sáng tác đã ra đời như: Cây đàn Hạ Long, Hòn than nhớ Bác, Khúc cha cha cha người thợ lò... Và trong các hội diễn văn nghệ quần chúng, Lê Nguyên Thêm đã đoạt được rất nhiều giải nhất, nhì. Năm 2006, anh vinh dự được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩä vùng Mỏ và Hội viên Hội Nhạc sĩ VN.
...Và...“khúc biến tấu” trong than!
Vào những năm 2000, tình hình hoạt động của Cty than Hòn Gai có thể ví như “khúc bi mang điệu thức thứ”. Lúc đó, Cty than Hòn Gai chỉ được xếp vào diện “hộ nghèo” của TCty Than VN, bởi số lao động tới gần 4.200 người, trong khi đó thu nhập bình quân chưa nổi 800 ngàn VND/người/tháng. Trước bức xúc ấy, GĐ Lê Nguyên Thêm đã cùng ban lãnh đạo bàn tính nát nước để vạch hướng thoát hiểm và phát triển Cty.
Làm gì để than Hòn Gai có bước phát triển nhảy vọt, giống như “khúc biến tấu mang điệu thức trưởng”? Ngay từ năm 2003 - khi mới được điều động về - GĐ Lê Nguyên Thêm đã cùng ban lãnh đạo và các cán bộ Cty rà soát, đánh giá lại trữ lượng mỏ, quy hoạch lại vùng khai thác; từng bước đầu tư đổi mới công nghệ. Trong suốt 5 năm (2003-2007), Cty đầu tư hàng trăm tỷ VND vào việc này, như: mua mới cột chống lò thuỷ lực đơn, giàn chống thuỷ lực di động (thay vì trước đây dùng cột chống gỗ, kém hiệu quả, kém an toàn).
Mặt khác, Cty còn đầu tư lại hệ thống vận tải đồng bộ, hiện đại (như: lắp đặt hàng loạt băng chuyền vận tải; lắp đặt đường ray và sử dụng tàu điện ắcquy chở than thay cho tàu điện cần vẹt...), bởi thế, năng suất khai thác, vận chuyển than tăng 2-3 lần. Đồng thời, các mỏ than lộ thiên cũng được Cty đầu tư tối đa, (như mua mới nhiều máy xúc thuỷ lực gầu ngược; máy xúc bánh lốp; máy khoan thuỷ lực có đường kính mũi khoan 120 mm; máy cào các loại; xe vận tải có tổng tải trọng đến gần 1.000 tấn, trong đó có xe Volvo...) Vì vậy, năng lực bốc xúc đất đá được nâng cao, tốc độ ra than nhanh.
Ngoài việc nâng cao sản xuất, Cty than Hòn Gai còn luôn chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực, coi đây là yếu tố quyết định phát triển. Cty đã ký hợp đồng với Trường đào tạo nghề mỏ Hồng Cẩm để đào tạo, bổ sung công nhân kỹ thuật. Hàng năm, Cty coi trọng việc tổ chức thi nâng bậc thợ; cho CB - CNV học các lớp bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ. Hiện toàn Cty có 276 người có trình độ đại học; 48 người có trình độ cao đẳng; 142 người có trình độ trung học chuyên nghiệp...
Sau 5 năm nỗ lực không ngừng, Cty than Hòn Gai đã có những bước chuyển động bứt phá: Sản lượng khai thác than năm 2007 lên gần 1 triệu 700 ngàn tấn, thu nhập bình quân đạt 4 triệu VND/người/tháng (trong khi đó năm 2003 chỉ đạt trên 750 ngàn tấn). Và, chính lúc đó, “Tuổi trẻ than Hòn Gai” do anh sáng tác và hát cùng thợ mỏ đã vút lên, như tiếp thêm sức mạnh cho họ...
Nghệ thuật và kinh tế là hai việc khác nhau, thậm chí trái nhau, sao anh vẫn dung hoà để làm được cả hai? Nghe tôi hỏi, Nhạc sĩ - GĐ Lê Nguyên Thêm hóm hỉnh: “May thay, tạo hoá trao tặng cho tôi cả hai. Hai niềm đam mê ấy luôn cháy bỏng trong tim tôi. Bởi vậy, tôi may mắn được hưởng cả hai niềm hạnh phúc: Với nhạc, và với than. Và tất nhiên, tôi không thể làm gì khác, ngoài việc “chung tình” với cả hai.” |
